De gespleten persoonlijkheid van Sony

Vermakelijk, maar onvolledig. In een analyse van DRM-debacle bij Sony dicht Herbert Blankesteijn op BNR Sony allerlei nare motieven toe. Het bedrijf was er willens en wetens op uit om de eigen auteursrechten te beschermen, en desnoods over de ruggen van consumenten heen. Helemaal waar. Toch gaat Blankesteijn iets te snel, want hij legt niet uit waarom Sony bereid was haar reputatie op het spel te zetten.

Hoewel je in Nederland heel goed carrière kunt maken met een wereldbeeld waarin alle bedrijven worden gerund door monsters die overleven op een ontbijt van kinderlevers en puppyogen, is voor veel ondernemingen de klant wel degelijk belangrijk. Al was het alleen maar omdat je als bedrijf daarvan afhankelijk bent voor je geld.

Uitzondering daarop lijkt een bedrijf als Microsoft, dat als de facto monopolist lange tijd veel producten door de strot van de consument kon duwen. Niet voor niets hebben vrije markten (lees: consumenten en concurrerende bedrijven) daar een broertje dood aan. Een decennium van rechtszaken aangevuld met een steeds krachteiger wordend open source-verbond van ontevreden consumenten en andere computerondernemingen (riep iemand daar Google, Sun of IBM?) erodeert nu steeds effectiever de macht van Microsoft. Caveat venditor: de markt houdt niet van valsspelers.

Waarom probeert Sony het dan toch? Simpel: uit wanhoop. Het bedrijf is slachtoffer van zijn eigen veelzijdigheid. Sony probeert twee dingen tegelijkertijd te doen: het verkopen van content als muziek en films, én het verkopen van apparaten om diezelfde content mee af te spelen. De laatste categorie handelswaar profiteert van de enorme mogelijkheden tot piraterij die internet biedt. 'Gratis' content maakt een mp3-speler immers veel aantrekkelijker. Helaas voor Sony lijdt de eerste categorie er juist onder.

Dat Sony überhaupt mp3-spelers verkoopt, is al krankjorem. Alsof Albert Heijn met aluminium beklede winkelmandjes gaat gebruiken, zodat je eindelijk ongehinderd door de antidiefstalpoortjes kunt. Of brandkastenfabrikant De Raat in de koevoethandel gaat.

Sony-topman Ken Kutaragi moest vorig jaar het veld ruimen kort nadat hij het heikele thema van elkaar in de wielen rijdende bedrijfsdivisies hardop aan de orde had durven stellen. Kutaragi wordt gezien als de bedenker van Sony’s PlayStation, maar hij werd na zijn uitspraken gepasseerd voor de functie van directeur. Die post ging naar de Amerikaan Howard Stringer. Tot verbijstering van velen werd Kutaragi gedegradeerd. Hij verloor zijn positie in de raad van bestuur.

Sony is als een voetbalteam vol sterspelers met een slechte coach, die niet durft in te zien dat enkele primadonna's moeten verdwijnen omdat ze het ritme uit het spel halen. Een topman met lef, zoals Kutaragi had kunnen zijn, zou alle entertainmentdivisies hebben verkocht. Misschien had er dan zelfs nog een flinke transfersom in gezeten.

Nu blijft het struikelen over de losgetrapte graszoden. Deze week was het zelfs zandhappen. Sorry Sony, maar 100 procent aanvallen én 100 procent verdedigen gaat niet samen. Een van de weinige succesvolle strategische keuzes van Philips in de recente geschiedenis is de verkoop van Polygram in 1998. De Japanners kunnen niet alleen op voetbalgebied nog wat van de Eindhovenaren leren.